یادداشتهای سردفتر اسناد رسمی

الف ـ خطوط سرانگشتان از چهارمین ماه حاملگی در جنین تشکیل شده و تا پایان عمر باقی می‏مانند و حتی تا مدتی پس از مرگ نیز وجود دارند.

ب ـ این خطوط در افراد مختلف، متفاوت است و حتی دوقلوهای یک تخمکی نیز دارای خطوط پوستی و نقوش یکسان نیستند.

ج ـ این خطوط از نظر جزییات نیز در یک فرد قابل تکرار و مشابه هم نیستند.

د ـ خطوط و نقوش سرانگشتان، هیچ گاه تغییر نمی‏کنند و پس از آسیبهای جزیی مجدداً به همان شکل ساخته می‏شوند.

ه ـ اشکال متفاوت و تنوع آنها باعث می‏گردد که قابلیت کلاسه داشته و عامل مناسبی برای شناسایی افراد باشد.

و ـ این خطوط در بعضی از بیماریها که با نقص وراثتی همراهند، به اشکال خاصی ظاهر می‏شوند که از بررسی آنها می‏توان به وجود و نوع بیماری پی برد.

معایب اثر انگشت از همان نظر

الف ـ به صورت غیر ارادی و غیر اختیاری نیز قابل انعکاس در ذیل اسناد می‏باشد.

ب ـ چنانچه در انعکاس اثر انگشت مسایل فنی و تخصصی رعایت نشود، فاقد ارزش است.

ج ـ کلاسه‏بندی و مقایسه آثار انگشت به راحتی قابل انجام نیست و حتماً نیاز به افراد متخصص و متبحر دارد از این رو به وسیله افراد عادی (دوره ندیده) می‏تواند اشتباه برانگیز باشد.

د ـ اخذ اثر انگشت و انعکاس آن نیاز به وسایل و ابزار ضروری و اطلاع از روش صحیح این کار دارد و عدم انعکاس مطلوب اثر انگشت مشکلات و تبعاتی به دنبال دارد. بنابراین، چند فاکتور و عامل مهم در انعکاس صحیح اثر انگشت را برای اطلاع خوانندگان در ذیل می‏آوریم:

1 ـ اثر انگشت به وسیله استامپ اخذ شود.

2 ـ استامپ مورد استفاده با جوهر مخصوص خود آغشته شود.

3 ـ آغشتگی استامپ به جوهر، خیلی کم و خیلی زیاد نباشد (استامپ خشک و یا پر از جوهر نباشد).

4 ـ اثر انگشت در محل مناسبی از سند انعکاس یابد. به طور مثال زدن اثر انگشت بر روی نوشتجات دستی و یا چاپی و یا بر روی نقوش زمینه بعضی از اسناد، کار صحیحی نیست.

5 ـ اثر انگشت به طور کامل و به صورت چرخشی باشد؛ بدین صورت که یک لبه انگشت بر روی کاغذ قرار گرفته و انگشت به آرامی چرخانده شود (بدون آن که مجدداً این کار تکرار شده و باعث ادغام خطوط و خراب شدن اثر گردد). همچنین اثر مطلوب باید حاوی بند اول و قسمتی از بند دوم خطوط انگشت و نیز کناره‏های اثر باشد. اکثر اوقات مشاهده می‏شود که افراد با زدن نوک انگشت خود بر روی استامپ و سپس زدن همان قسمت بر روی سند اثر انگشت می‏دهند؛ که این اثر انگشت بر فرض آن که خطوط آن کاملاً نیز واضح باشد، چون فاقد قسمتهایی از اثر انگشت هست که ویژگیهای خاصی دارند، در اغلب اوقات قابل بررسی و مقایسه نمی‏باشد.

6 ـ انگشت با فشار متعادل (نه با فشار زیاد که موجب تداخل و پررنگ شدن بیش از حد خطوط ـ و نه با فشار کم که باعث عدم انعکاس مطلوب خطوط و نقاط حساس باشد) زده شود.

7 ـ از کشیده شدن انگشت بر روی سند و یا دوباره زدن انگشت بر روی اثر محو و ناخوانا باید خودداری شود.

8 ـ پس از زدن اثر انگشت، جوهر آن باید کاملاً خشک شود ـ از کشیدن دست بر روی اثر و یا تماس اسناد با یکدیگر که موجب از بین رفتن خطوط و محو شدن اثر می‏گردد خودداری شود.

9 ـ چنانچه دست و انگشت افراد، آلوده به مواد روغنی و امثال آن باشد؛ باید قبل از زدن اثر انگشت ـ حتماً دستها با آب و صابون کاملاً شسته و تمیز شود.

10 ـ دست بعضی از افراد در اثر نوع کار و تماس دستها با ابزارآلات و یا مواد خاص ساییده شده و خطوط به طور موقت قابل انعکاس نیستند. در این گونه موارد باید در یک فاصله یک هفته‏ای دستها کاملاً استراحت نمایند و با گلسیرین و امثال آن چرب شوند تا خطوط، بازسازی و قابل انعکاس باشد.

11 ـ کاغذ اسناد باید از نوع جاذب باشد تا جوهر استامپ (و همچنین جوهر سایر نوشته‏ها را جذب کند. اگر کاغذ سند از نوع براق و گلاسه باشد، باعث می‏گردد تا جوهر اثر انگشت بر روی آن منعکس نشود و خطوط اثر انگشت به صورت مضّرس و منقطع در می‏آید و کلاسه و مقایسه آن را غیر ممکن می‏سازد.

12 ـ محل کافی و مناسبی را باید برای انعکاس اثر انگشت، انتخاب و پیش بینی نماییم. انعکاس و زدن اثر انگشت در لبه‏های کاغذ ضمن آن که باعث می‏گردد اثر به طور مطلوب منعکس نگردد، پس از گذشت زمان و با تغییراتی که بر روی سند (به خصوص در لبه‏های آن) به وجود می‏آید، موجب از بین رفتن اثر انگشت می‏گردد.

13 ـ چنانچه زخم و یا عامل بازدارنده‏ای برای انعکاس مطلوب اثر انگشت بر روی دستها وجود دارد، باید از زدن اثر انگشت خودداری شود و پس از بهبود و رفع مانع، اقدام به این عمل گردد.

14 ـ باید از اثر انگشت سبابه دست راست برای تأیید اسناد استفاده نمود چنانچه شخصی فاقد این انگشت باشد و یا نوک انگشت به شکلی که فاقد اثر مطلوب می‏باشد، باید از سبابه دست چپ استفاده نمود و این امر را در حاشیه سند و صورت جلسه‏ای که ضمیمه سند باشد، توضیح دارد.

15 ـ اثر انگشت باید در راستای سند انعکاس یابد و از زدن اثر انگشت که برعکس شروع و خاتمه سند باشد و یا با آن زاویه داشته باشد، خودداری نمود.

16 ـ اثر انگشت باید بلافاصله پس از پایان متن و نزدیک به مندرجات زده شود و فاصله‏ای بین اثر انگشت و متن سند وجود نداشته باشد.

ناصر حجتی - کارشناس خط و امضاء